Van je familie moet je het hebben. Maar wat heb je dan eigenlijk precies? Een naam, een verhaal, een plaats – of een last die je liever niet draagt? In de psychoanalytische praktijk wordt al snel duidelijk hoe diep familie zich in het subject nestelt, ook wanneer ze fysiek afwezig is. Familie is vaak de eerste Ander die spreekt, benoemt, verklaart en interpreteert – en laat zo diepe sporen na in het spreken van het subject zelf.

De kliniek toont hoe het onbewuste gemerkt is door familiale restanten: trauma’s, geheime verhalen, herhalingen, onuitgesproken verwachtingen en tekorten. In de overdracht worden die vaak opnieuw tot leven gewekt, niet als letterlijke herhaling, maar als iets dat zich opnieuw aandient met een verschil – een kans op beweging, een wending. Familieverhalen zijn vaak de eerste taal waarin het subject zich inschrijft, maar ook de taal waarin het vast kan komen te zitten. Nadenken over de verhouding van het subject tot de ander/zijn familie is bijgevolg noodzakelijk en structureel voor elke casus.

Tijdens deze studiedag bevragen we hoe de psychoanalytische ethiek ons oriënteert in dit spanningsveld. Hoe verhoud je je tot de familieroman die de spreekkamer onvermijdelijk binnenkomt? Hoe werk je met familieleden die soms letterlijk mee aan tafel schuiven? En hoe bewaar je in dat alles een analytische positie die niet opgaat in zorglogica’s of verwachtingen van buitenaf?

In een tijd waarin ‘contextgericht werken’ en gezinsinterventies vaak als evident worden gepresenteerd, willen we op deze studiedag ruimte maken voor reflectie over wat het betekent om met een subject te werken in relatie tot zijn familie, zonder het daarin te verliezen. Immers, de concrete plek die een familie toegekend krijgt in de behandeling is niet eenduidig en steeds particulier.